terug naar 'Planontwikkeling'

Zorgboerderij, Westerbork

Opdracht: Geef een second opinion op het concept voorlopig ontwerp Zorgboerderij te Westerbork van april 2009. Hierbij is met name van belang om te kijken of er een concept denkbaar is, waarbij de appartementen groter worden (bij voorkeur 45m2, maar minimaal ca. 30m2 en of de huidige plattegrond de wenselijke organisatie en ruimtelijke kwaliteiten kent die beantwoorden aan de huisvestingsvraag van mensen met dementie.

Analyse plattegronden voorlopig ontwerp
Het gebouw bestaat uit twee vleugels met een centrale zone waarin zich de huiskamers bevinden. Er is gekozen voor een lineaire ruimtelijke organisatie waarbij de nieuwe vleugel een centrale meanderende gang kent en de te verbouwen bestaande vleugel een dubbele gangstructuur, gescheiden door een aantal voornamelijk algemene opslagfuncties. Vanuit het programma van eisen moeten er vier groepen van zes bewoners worden gehuisvest. Op de plattegrond liggen de zes kamers van iedere groep niet allemaal helder bij elkaar. Opvallend is dat de centrale gang in de nieuwe vleugel een zeer sterke meandering kent waardoor overzicht en samenhang in de beleving van deze verkeersruimte ontbreekt. Kamerentrees liggen in sommige gevallen verstopt in diepe nissen. Deze nissen ontberen daglicht en bieden qua vorm geen toegevoegde verblijfskwaliteit. Plaatselijk zijn de gangen zeer smal (gemeten ca. 1,2 m), en dan met name op belangrijke plekken zoals voor de huiskamers. De bestaande vleugel kent een dubbele gang gescheiden van elkaar door ruimtes met opslagfunctie. Dit zijn “dode” functies die de beleving van de centrale gangen ondermijnt. De gangen lopen beide dood tegen een blinde muur. Positief is de patio die daglicht in deze verkeersruimte brengt. De kamers zijn zeer klein te noemen (15 m2 gebruiksoppervlak waarvan ca. 13 m2 stahoogte). 

Structuurschetsen second opinion
Insteek bij de structuurschetsen is het organiseren van de units in herkenbare en intieme (lees compacte) clusters. De clusters zijn ieder afzonderlijk toegangelijk vanuit een centraal binnenstraatje met veel daglichttoetreding. De appartementen zijn gegroepeerd met een korte lijn naar de huiskamers. De gangen binnen de clusters zijn open en met elkaar verbonden, zodat er een route mogelijk is. De huiskamers liggen op de hoeken aan een buitenruimte, met mogelijkheid tot een buitenterras. Aan het binnenstraatje bevinden zich ook de algemene ruimtes, voor iedereen toegankelijk, en dus niet met toegangen tegenover de appartementen. Het is niet wenselijk vanuit het appartement een spoel- of opslagruimte in te kunnen kijken. De rug van de algemene voorzieningen zou kunnen worden bezet met inrichtingselementen zoals alkoven, zitjes, kunst e.d. De gang wordt daarmee meer dan een verkeersruimte.
De appartementen krijgen allemaal een voordeur in een nis. Dit geeft de gang een vriendelijker karakter en geeft de mogelijkheid een eigen element (plant, beeldje o.d.) toe te voegen voor de bewoner. Het vergroten van de kamers, zodat deze de kwaliteit krijgen van appartementen (verblijven moet wonen worden!), vraagt uiteraard meer oppervlak bij behoud van hetzelfde aantal appartementen.
Het benodigd oppervlak voor vier clusters of units wordt dus groter. Van belang bij de appartementen is dat ze een bewoner de gelegenheid geven zich, al of niet met bezoek, te kunnen terugtrekken in een persoonlijke leefruimte. De appartementen krijgen een breedte van ca. vier meter, dit geeft een prettige verhouding in de ruimte (benadering van het vierkant) en voldoende gelegenheid voor daglicht en uitzicht. Een appartement van ca. 30m2 biedt ruimte voor een bed, zithoek, inbreng eigen meubilair en een pantry. Een bewoner of bezoek kan zelf thee of koffie zetten in het eigen appartement. Iedere kamer krijgt een Frans balkon of een privé terrasje.

tags: Zorgboerderij, zorgen, Westerbork