De oorspronkelijke betekenis van inclusie

De oorspronkelijke betekenis van inclusie
Dit is een persoonlijk verhaal. Het gaat over inclusie in de oorspronkelijk vorm. Niet dat we het toen zo noemden, dat niet. Het was gewoon wat het was en zoals het van nature ging. Omdat we bij elkaar in de buurt woonden.
Ik was 23, werkte als bejaardenverzorgster in Huize Avondlicht en kwam terecht in een onbewoonbaar verklaarde dijkwoning in ‘het rot’, een bijzonder beschut gelegen buurtje in Herwijnen, tussen groen en de rivier. In 1983 woonden er verspreid in dit buurtje acht alleenstaande oudere mannen tussen de 65 en 85 jaar en een negende man van 70 jaar met een huishoudster van 94; overgehouden uit de tijd dat zijn vader nog leefde, vertelde hij me. Inmiddels zorgde hij voor haar in plaats van zij voor hem.
Met elkaar vormden ze een hechte gemeenschap, want ze vulden elkaar moeiteloos en belangeloos aan daar waar de ander het niet kon. Ik werd snel onderdeel van dit verbond en leerde jenever drinken, palingroken, petroleumoliekachels stoken, buiten een goed vuur maken en nog veel meer. Ze waakten over me toen ik de ziekte van Pfeiffer had. En ik zorgde ervoor dat de een niet tegen de kachel aanzat als hij ging slapen, want naar bed wilde hij niet, dat de ander zijn administratie op orde kwam en met z’n allen verzorgden we de buurman toen hij de ziekte van Weil kreeg. Samen hielden we de boel in evenwicht. Naar Huize Avondlicht wilde echt niemand.
En toch kwam een van hen er na een tweede beroerte terecht. Als hij me zag moest hij huilen, iedere dag opnieuw. Het was gedaan met zijn dagelijkse uitstapjes naar de pont waar hij sprak met iedereen die stond te wachten, zijn vorm van dagbesteding en sociale interactie. De wijkverpleegkundige vond thuis blijven onverantwoord want ze kon hem niet douchen. Hij had namelijk geen douche. Toch was hij altijd schoon. Ik heb voorgesteld om voor de negen mannen te zorgen en ze uit Avondlicht te houden in ruil voor mijn salaris. Kosten 1.450 gulden per maand in plaats van de 3.000 gulden die mensen van hun spaargeld moesten betalen tot het op was. Mijn voorstel paste niet in het systeem. De andere mannen waren van slag en vroegen mij of het niet anders had gekund. Ik had toen geen antwoord, wel een gevoel van onmacht en ik zei: Volgens mij kan het wel.
Dit verhaal, deze jarenlange ervaring met dit verbond van mannen is wat me nu nog drijft. Daar ligt voor mij de oorsprong van inclusie, zoals we die nu opnieuw vorm proberen te geven. Dat lukt alleen als we samen bereid zijn onze instituties en systemen ondergeschikt te maken aan wat mensen echt nodig hebben. Daarom moeten we als partners actief op zoek naar nieuwe beelden. Die nieuwe beelden ontstaan als we kwetsbare mensen die het wél redden vragen: hoe doe je dat? Als het aan de mannen van Herwijnen had gelegen, was hun buurman zeker niet naar Huize Avondlicht verplaatst. Ze hadden het samen opgelost. Maar hen werd niets gevraagd. Laten we om te beginnen dus vooral vragen stellen. Want inclusie gemaakt door mensen zelf heeft werkelijk waarde.

Anneke Nijhoff 
conceptontwikkelaar FAME
Dit interview komt uit ons FAME Magazine 2020

Loading...