Nieuw Wonen en Zorg in De Broeckgouw Volendam

Woningbouwcorporaties Wooncompagnie en De Vooruitgang realiseren in samenwerking met zorgorganisatie De Zorgcirkel en de gemeente Edam-Volendam 101 appartementen Nieuw Wonen met Zorg in de Broeckgouw in Volendam. Hiermee wordt voorzien in de groeiende behoefte in Edam-Volendam aan geschikte huisvesting voor ouderen met een (forse) zorgbehoefte. FAME heeft partijen ondersteund in de visie- en planvorming, op basis van de door haar ontwikkelde concepten voor Beschermd Wonen en Wonen met een Plus. Bijzonder aan het plan is het volledig doorgevoerde scheiden van wonen en zorg, waarbij de corporaties als eigenaren van de gebouwen de woningen verhuren aan bewoners en zorgorganisatie De Zorgcirkel de zorg levert: 24-uurs zorg bij Beschermd Wonen en zorg op afspraak bij het Wonen met een Plus. Ook op het gebied van energie en duurzaamheid is het plan vooruitstrevend: vooruitlopend op de aankomende eisen voldoet het ontwerp aan BENG123 en wordt het hele complex gasloos
Initiatief, programma en haalbaarheid
Zowel de gemeente, corporaties als zorgorganisatie hadden al langere tijd de wens een passend huisvestingsconcept voor ouderen uit Volendam met een zorgvraag te kunnen realiseren op de bewuste locatie. Na een periode waarin diverse plannen onderzocht werden, maar om diverse redenen niet haalbaar bleken, zijn partijen in 2016 enthousiast geraakt door voorbeeldprojecten waar FAME bij betrokken was. In 2017 is vervolgens gezamenlijkeen visie uitgewerkt, waarin de ambities en randvoorwaarden voor de ontwikkeling zijn vastgelegd. Belangrijke elementen uit de visie zijn:
• een aantrekkelijk woongebouw ontwikkelen voor mensen met verschillende zorg- en ondersteuningsvragen, waarbij de manier van leven van de bewoner voorop staat; 
• maar op termijn eventueel ook regulier te verhuren door te streven naar flexibele bouw en vooraf goed na te denken over de programmaopzet;
• ernaar streven de verschillende bouwdelen zo te situeren dat het door de bewoners als een eenheid wordt ervaren;
• binnen het plan een ontmoetingspunt realiseren voor bewoners van de gebouwen, maar ook voor andere wijkbewoners en inwoners van Volendam. 

In de haalbaarheidsfase zijn het programma en de randvoorwaarden in opdracht van en in samenwerking met de projectgroep Wozoco Broeckgouw door FAME nader onderzocht en uitgewerkt. Dit heeft eind 2017 geresulteerd in een haalbare planopzet die voldoet aan de gestelde randvoorwaarden uit het visiedocument en de basis is geweest voor het vervolgtraject: 
• drie aantrekkelijke woongebouwen met twee- en driekamerappartementen in een parkachtige omgeving;
• betaalbaar voor ook de laagste inkomensklasse (want bewoners huren van Wooncompagnie en De Vooruitgang, De Zorgcirkel verleent de zorg);
• een wijkontmoetingsruimte van ca. 150 m2;
• geschikt voor het verlenen van zorg met een passende exploitatie voor zowel corporaties als zorgorganisatie;
• passend binnen de stedenbouwkundige randvoorwaarden. 

Stedenbouwkundig ontwerp
De locatie bevindt zich in de nieuwbouwwijk De Broeckgouw, op steenworp afstand van het voorzieningencentrum van deze wijk. De invulling bestaat uit drie gebouwen in een parkachtig ingerichte omgeving. De gebouwen zijn stedenbouwkundig en architectonisch met elkaar verbonden. Centraal gelegen is het gebouw met Beschermd Wonen, waar mensen zullen wonen met een intensieve zorgvraag. Rondom het gebouw wordt een voor de bewoners toegankelijke beschermde tuin ingericht. De afscheiding wordt gerealiseerd met een lage brede haag. Aan weerszijden van dit gebouw komen de twee woongebouwen Wonen met een Plus, die als het ware met armen om het Beschermd Wonen heen liggen. Maar wel met voldoende ruimte tussen de gebouwen, zodat een verbinding blijft bestaan met het groen en water aan de zuidzijde van de gebouwen. De hoofdentrees en stijgpunten liggen met elkaar op een lijn en zijn via een openbaar pad en een centrale parkeervoorziening met elkaar verbonden. Op de kop van het meest westelijke gebouw is aan de wijkontsluitingsweg Wieringenlaan een wijkontmoetingsruimte gesitueerd. Deze wordt ingevuld door de gemeente.
Architectuur: plattegronden en functionaliteit
Beschutting en een beschermde omgeving zijn belangrijke thema’s in de uitwerking van plattegronden en gevels. Het gebouw voor Beschermd Wonen bestaat uit vier bouwlagen, waarbij per bouwlaag een cluster van 10 zelfstandige tweekamerappartementen is georganiseerd rondom een buurtkamer en open ontmoetingsruimte. Dit zorgt voor daglicht en ruimte in de plattegrond. De buurtkamer is de plek waar mensen onder andere gezamenlijk kunnen eten en koffiedrinken. Ook bij de lifthal is ruimte voor informeel ontmoeten en komt er veel daglicht binnen in het gebouw. De gemeenschappelijke ruimtes kunnen thematisch worden ingericht. Alle appartementen en ruimtes zijn allereerst ontworpen om te kunnen wonen en zijn tevens geschikt voor intensieve zorg.

De twee gebouwen voor Wonen met een Plus tellen respectievelijk 35 en 26 driekamerappartementen. De woningen worden ontsloten via een centraal trappenhuis en brede galerijen. De galerijen zijn zo vormgegeven dat ze binnen het volume van het gebouw vallen. Dit maakt ook dat de bovenste galerij overdekt is en dat ook de uiteinden niet open, maar afgesloten zijn. Ter plaatse van de voordeuren is de galerij voorzien van een verbreding, zodat er extra ruimte is voor het manoeuvreren met een rolstoel, maar ook om deze persoonlijk in te richten met bijvoorbeeld een stoel, planten en dergelijke. 

In alle gebouwen is de borstwering bewust laag gehouden op circa 35 cm boven de vloer zodat bewoners ook zittend (bijvoorbeeld in fauteuil of rolstoel), maar ook vanuit een bed, goed uitzicht op de omgeving hebben. Daarnaast zijn de kozijnen bewust niet tot aan de vloer doorgetrokken omdat dit veelal moeilijk leesbaar is voor oudere mensen met teruglopende visus. 
Architectuur: gevels
De woongevels worden opgetrokken in de zogeheten Broeckgouwsteen, een voorgeschreven genuanceerde roodbruine handvorm steen voor de hele wijk. Er wordt speciaal aandacht besteed aan het metselwerk met afwijkende verbanden, die onderscheid maken tussen de raamzones en de horizontale banden ter hoogte van de borstweringen/vloeren, waardoor een rijker gevelbeeld ontstaat. Uitzonderingen zijn de galerijgevels en de gevels van het Beschermd Wonen. De gevelafwerking aan de galerijen bestaat uit verticale delen in een zachte witte kleur die maken dat deze ruimte als lichter wordt ervaren, en 'zachter' aanvoelt dan steen. Dit staat in mooi contrast met de roodbruine metselwerkgevels.

Bij het Beschermd Wonen worden de gevels voornamelijk opgetrokken in een genuanceerde zandwitte gevelsteen. Wel komen de horizontale banden in een afwijkend metselverband terug in dezelfde roodbruine Broeckgouwsteen als de twee andere gebouwen. Met deze kleurafwijking, in combinatie met de rondgemetselde gebouwhoeken en hogere dakrand, onderscheidt dit gebouw zich als 'parel' in het midden van het plan. 

De entrees van de drie gebouwen worden geaccentueerd door middel van een prefab betonnen kader met luifel.

BENG en gasloos
Vooruitlopend op de nieuwe regelgeving willen de ontwikkelende corporaties dat het gebouw voldoet aan de eisen van BENG123, alsmede dat ze volledig gasloos zijn. Over het gasloos was dit besluit al genomen eind 2017, zonder te weten dat de overheid dit zou gaan eisen vanaf 1 juli van dit jaar. Dit betekent onder andere dat de gevels een zeer hoge isolatiewaarde kennen, met bijvoorbeeld driedubbel glas, maar ook dat er een WKO-installatie wordt toegepast in combinatie met een laagtemperatuurverwarming.
Initiatief
Wooncompagnie, De Vooruitgang, De Zorgcirkel en gemeente Edam-Volendam
Opdrachtgevers
Wooncompagnie en De Vooruitgang
Programma
40 appartementen Beschermd Wonen 61 appartementen Wonen met een Plus 150m2 wijkontmoetingsruimte
Conceptontwikkeling en haalbaarheid
FAME (Anneke Nijhoff en Gerrit van der Pol)
Stedenbouwkundig en architectonisch ontwerp
FAME (Coen Koenders)
Projectleiding en technische uitwerking
FAME (Jan Klijn, Lars Jonkman)

Loading...